ชีวิตและความตาย ณ แก่งโขง
แก่งหินน้ำโขงไม่ได้เป็นสิ่งกีดขวางทางน้ำ แต่คือ “หัวใจ” ของระบบนิเวศย่อยที่เต็มไปด้วยชีวิต พืชพรรณอย่าง “ต้นไคร้” และ “ต้นลำแซง” หลังจากจมอยู่ใต้น้ำนานกว่า 6 เดือน จะชูยอดรับแสงแดดกลับมามีชีวิตชีวาอีกหน รากของพวกมันชอนไชยึดเกาะกับร่องหินกลายเป็นแนวชะลอความแรงของกระแสน้ำ เป็นแหล่งอนุบาลของสัตว์น้ำ บนหาดทรายอุ่นและสันดอนหินยังเป็นที่สร้างรังและวางไข่ของนกหลายสายพันธ์ ผู้คนได้อาศัยตะกอนดินเป็นแปลงเกษตรกรรมธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ฤดูกาลของแก่งโขงเป็นเช่นนี้เสมอๆ
แต่หลายๆ ปีหลัง สัญญาณอันตรายบางอย่างก่อตัวขึ้น เมื่อ “ลำแซง” พืชที่ทนทานที่สุดสายพันธ์ุหนึ่งเริ่มยืนต้นตายบนแก่งโขง โดยปกติพวกเขาสามารถจมอยู่ใต้น้ำได้นานหลายเดือนในฤดูน้ำหลากโดยไม่ตาย แล้วจะเริ่มสะสมพลังในการอยู่รอดอีกครั้งเมื่อฤดูแล้งมาถึงและน้ำลดลง เป็นวัฎจักรตามครรลองของธรรมชาติ
แต่การกักเก็บและระบายน้ำจากเขื่อนต้นน้ำ ได้ทำให้น้ำขึ้น-ลงผิดธรรมชาติ จนหลายๆ พืชน้ำปรับตัวไม่ทัน วงจรแห่งความตายบนแก่งโขงก็เริ่มขึ้น รังนกถูกน้ำท่วมฉับพลันทำลาย ปลาหลงน้ำ เกิดผลกระทบโยงเป็นลูกโซ่ คนหาปลาพื้นบ้านที่เคยพึ่งพาแก่งโขงในการหาอยู่หากินเริ่มพบกับความยากลำบาก เมื่อต้องออกเรือไปพบกับความว่างเปล่าและกระแสน้ำที่คาดเดาไม่ได้อีกต่อไป…
ภาพต้นลำแซงยืนต้นตายในแม่น้ำโขง อำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานีชุดนี้ ได้รับการสนับสนุนการทำงานและลงพื้นที่จากคุณอ้อมบุญ ทิพย์สุนา และสมาคมเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนลุ่มน้ำโขง 7 จังหวัดภาคอีสาน
Photo: Sayan Chuenudomsavad
Photo: Sayan Chuenudomsavad
Photo: Sayan Chuenudomsavad
A documentary photographer residing in Bangkok, Thailand. Captivating and vibrant, his images capture and tell stories of everyday people living alongside the challenges of development, environment, and social changes in the Mekong region.